သဘာဝကပေး အစာနှင့်ဆေး၊ ယင်းတိုက်ပင်

ယခုလိုရာသီ မိုးလေးတဖွဲဖွဲကျလာပြီဆိုရင် ယင်းတိုက်ပင်တို့တွင် ရွက်နုများ ဝေဖြာလာကြပြီ။ ယင်းတိုက်ရွက် ဟု သိခဲ့သည်မှာ လွန်ခဲ့သော ၅ နှစ်ခန့်ကမှပင်။ အခုလည်း အိမ်နီးချင်းမိတ်ဆွေက ရွာမှလူကြုံလာသဖြင့် ယင်းတိုက်ရွက်တွေ ဖြိုင်ဖြိုင်ထွက်ချိန် ခူးလာပေးသည့် မေတ္တာစာလေး မျှဝေစားသုံးခွင့်ရသည့်အတွက် ရှာဖွေဖတ်ရှုရင်း ယခု ဆောင်းပါးလေး ဖြစ်လာရပြန်၏။

ယင်းတိုက်ပင်၏ အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Khamphi Rosewood, Burmese Rosewood နှင့် Burmese Blackwood ဟု လူသိများကြပြီး ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ Dalbergia cultrata ဖြစ်ကာ မျိုးရင်း Fabaceae တွင် ပါဝင်၏။  ယင်းတိုက်ပင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အပူပိုင်းနှင့် အပူလျော့ပိုင်းဒေသများဖြစ်သည့် မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင် မူလစတင်ဖြစ်ထွန်းပေါက်ရောက် ၏။ မိုးသစ်တော မြေနိမ့်နေရာ များ၊ ရွက်ပြတ်ရော‌နှောတောများတွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိ၏။ မြန်မာ နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းအပူပိုင်းဒေသ၊ မြေပြန့် သစ်တောများနှင့် တောင်နိမ့်ပိုင်း ရွက်ပြတ် ရော‌နှောသော သစ်တောများတွင် ယင်းတိုက်ပင်များ အများဆုံး ပေါက်ရောက်၏။

ယင်းတိုက်ပင်သည် ရွက်ကြွေအလတ်စားမှ အပင်ကြီးသစ်ပင်မျိုးဖြစ်ပြီး အမြင့် ၂၅ မီတာခန့်ရှိ၏။ အရွက်မှာ ငှက်မွှေးရွက်ပေါင်းအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၁၀ - ၁၅ စင်တီမီတာရှည်ကာ ရွက်စွယ်ရှိပြီး ကြွေလွယ်၏။ ရွက်ပေါင်းတစ်ခု တွင် ရွက်မွှာ ၇ -၁၃ စုံခန့်ပါရှိပြီး ဘဲဥပုံသဏ္ဍာန် ရှိကာ ရွက်ထိပ်ဝိုင်းပြီး ရွက်သားချောမွေ့၏။ ပန်းခိုင်မှာ ထိပ်ထွက် အဆုံးရှိပန်းခိုင်မျိုးဖြစ်ပြီး ပန်းပွင့်များ အစုလိုက်ပွင့်ကြ၏။ ပန်းပွင့်အရွယ်အစားသေးငယ်ပြီး အဖြူရောင်၊ ပန်းရောင်ဖျော့မှသည် ခရမ်း ရောင်ထိရှိကြ၏။ အသီးမှာ ပြားချပ် သောသီးတောင့်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အသီးနုစဥ် အစိမ်းရောင် ရှိပြီး ရင့်မှည့်သည့်အခါ အညိုရောင်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွား၏။ အသီးတောင့်တစ်ခုတွင် ပြားချပ်သည့် အညိုရောင် သစ်စေ့များ ၁-၂ စေ့ပါဝင်၏။ အခေါက်မှာ ကြမ်းပြီး ပင်စည်လုံးပတ်တွင် ချွန်ထက်သောဆူး အနည်းငယ်ရှိ၏။

ယင်းတိုက်ရွက်နုများနှင့် ပန်းပွင့် ၁၀၀ ဂရမ်တွင်    အစာစွမ်းအင်တန်ဖိုး ၂၈၀ ကီလိုကယ်လိုရီပါဝင်ပြီး   ကာဘိုဟိုက် ဒရိတ် ၅၁ ဒဿမ ၃၃ ရာခိုင်နှုန်း၊ အမျှင်ကြမ်း ၁၇ ဒဿမ ၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ အစိုဓာတ်ပါဝင်မှု ၁၁ ဒဿမ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်း၊  ပရိုတင်းကြမ်း ၁၀ ဒဿမ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်း၊  ပြာဓာတ် ၅ ဒဿမ ၀၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ အဆီကြမ်း ၃ ဒဿမ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကဖင်းဓာတ် သုည ဒဿမ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းတို့  ပါဝင်၏။  သတ္တုဓာတ်များအနေဖြင့် နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ကယ်လ်စီယမ် ကြွယ်ဝပြီး   ဖော့စဖရပ်စ်၊ ပိုတက်စီယမ်၊ ဆာလ်ဖာ၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်၊ ကြေးနီ၊ သံ၊ မဂ္ဂနိစ်နှင့် ဇင့်တို့ ပါဝင်၏။ ထို့အပြင်   Neoflavonoids နှင့် Coumarins ကဲ့သို့သော phyto-chemicals များ၊ သဘာဝဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းများ နှင့် ဘက်တီးရီးယားများကို ဆန့်ကျင်ပေးနိုင်သည့် dalbergin နှင့် stevenin အပါအဝင် အထူးပြုဒြပ်ပေါင်းများ ပါဝင်၏။ အရွက်နုများတွင် အင်းဆက်ပိုးမွှားများနှင့် မှိုများကို ဆန့်ကျင်နိုင်စွမ်းသော  tannin လည်း ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်၏။

ယင်းတိုက်ပင်သည် ပဲမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည့်အလျောက် လေထုထဲရှိ    နိုက်ထရိုဂျင်ကို ထိန်းညှိရန်အတွက် အမြစ် ဘက်တီးရီးယားများနှင့် သဟဇာတဖြစ်စေမှုကို ထိန်းထားပြီး အပင်၏အညွန့်နှင့်အရွက်များတွင်  နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် သတ္တုဓာတ်ပါဝင်မှု မြင့်မားလာစေ၏။ 

အာယုဗေဒဆေးကျမ်းအရ ယင်းတိုက်၏ အရသာမှာ ဖန်၏၊ စပ်၏၊ ခါး၏၊ အဆင်းကို လှပ တင့်တယ်စေ၏၊ ကိုယ်ဝန်ကို လျှောစေတတ်၏၊ ယားနာ၊ ဆီးနှင့်ပတ်သက်သောရောဂါများ၊ ကြို့ထိုးခြင်း၊ ဖောရောင်ခြင်း၊ ရေယုန်နာ ပေါက်ခြင်း၊ အဆီရောဂါ၊ နူနာ၊ ခရုသင်းနာ၊ ပိုးနာ၊ သွေးနာ၊ သွေးဖောက်ပြန်ခြင်းတို့ကို ပယ်ဖျောက်စေတတ်သည်ဆို၏။

ရိုးရာဆေးပညာရပ်အရ ယင်းတိုက်ပင်သည် ရောင်ရမ်းနာကျင်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်သောဂုဏ်သတ္တိများ၊ ကင်ဆာရောဂါ ကို ဆန့်ကျင်နိုင်စွမ်းသော ဂုဏ်သတ္တိများရှိခြင်းကြောင့် ဆေးအဖြစ်  အသုံးပြုကြ၏။  

မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ယင်းတိုက်ကို အရေပြားရောဂါများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများကို ကုသရန်အသုံးပြု၏။ အစာအိမ်နာကျင်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်းကဲ့သို့သော အစာခြေပြဿနာများ၊  အရေပြားပေါ်ရှိ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ၊ အဆစ် အမြစ် နာကျင်ခြင်းအတွက် အခေါက်ကို အမှုန့်ကြိတ်ပြီး ရေ သို့မဟုတ် ဆီအနည်းငယ်နှင့် ရောစပ်ကာ အနှစ်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပြီးထိခိုက်နေသောနေရာပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်လိမ်း
ခြင်းဖြင့် ဆေးအဖြစ်အသုံးပြု၏။

ယင်းတိုက်ရွက်သည် ချိုသော၊ ဖန်သော အရသာရှိ၏။ သွေးသည်းခြေနာတို့ကို ပယ်တတ်၏။ သွေးကို ငြိမ်းစေတတ်ပြီး အစာကို ကြေညက်စေသည်ဟု ဆို၏။ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများရှိ ယင်းတိုက်ပင်၏ ဆေးအဖြစ် အသုံး ပြုမှုများကိုလည်း မျှဝေလိုက်ပါ၏။ 

• ယင်းတိုက်ရွက်ကို ထုထောင်းပြီး ရရှိလာသောအနှစ်ကို အရေပြားရောဂါများ၊ အနာဆိုးများနှင့် သွေး ကြောများ ရောင်ရမ်းခြင်းတို့အတွက် အနာအုံဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အင်းဆက်ကိုက်ခဲဒဏ်ရာများနှင့် ယားနာ၊ ပွေးနာများအတွက် အရွက်ကြိတ်ရည်ကို  ဆေးအဖြစ်သုံးပေးနိုင်၏။

• ယင်းတိုက်အရွက်နှင့် အခေါက်ပြုတ်ရည်ကို အပူပိုင်းဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ဝမ်းကိုက်ခြင်းနှင့် ဝမ်းပျက်ခြင်းများအတွက် ဆေး ဖက်ဝင်အဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။

• ရာသီစက်ဝန်းမမှန်ခြင်းနှင့် သွေး ဆုံးဝေဒနာရှင်အမျိုးသမီးများအတွက် ယင်းတိုက်သားပြုတ်ရည်ကို ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။

• ယင်းတိုက်အခေါက်နှင့်အရွက်ဝင်ပါဝင်သော ချိုဖန်သော အာနိသင်ကြောင့် ကိုယ်တွင်းအပူကြီးခြင်း၊ အဖျားရောဂါဖြစ်ခြင်းနှင့် သွေးသားမသန့်ရှင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်သည့် အပူဖျားများကို သက်သာစေရန် သွေးသန့်ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ်အသုံးပြုကြ၏။

• ယင်းတိုက်ပင်သည် သဘာဝအလျှောက်ပေါက်သည့်အပင်ဖြစ်သည့်အလျှောက် အချို့ဒေသများတွင် အလွယ်တကူ ဆွတ်ခူးစားသုံးနိုင်သကဲ့သို့  စျေးထဲရှိ သဘာဝကျေးလက်အသီးအရွက်တန်းလေးများတွင်လည်း ရာသီချိန်တွင် ဝယ်ယူ ရရှိနိုင်၏။

• ယင်းတိုက်ရွက်နုလေးများနှင့် အညွန့်အဖူးများကို   အစိမ်းအတိုင်းဖြစ်စေ၊  ရေနွေးဖျောပြီးဖြစ်စေ ငါးပိရည်၊ ငါးပိ ထောင်း၊ ငါးပိချက်တို့နှင့် တွဲကာ တို့စရာအဖြစ် စားသုံးတတ်ကြ၏။ 

• ပဲနီလေး/ပဲဝါလေး/ ကုလားပဲခြမ်းဟင်းချိုချက်ပြီး ယင်းတိုက်ရွက်နုလေးများ အုပ်လိုက်လျှင်ဖြင့် အနံ့အရသာ နှင့် ပြည့်စုံသော အရည်သောက်ဟင်းတစ်ခွက်ရ၏။  ပဲပင်  ချဥ်သုပ်၊ ငါးခြောက်‌ ငရုတ်သီးခွဲကြမ်းကြော်လေးနှင့် တွဲဖက်စားသုံးက အလွန်ထမင်းမြိန်စေ၏။

• ယင်းတိုက်ရွက်နုနှင့် အညွန့်အဖူးများကို ရေနွေးဖျောပြီး နှစ်သက်သလိုလှီးကာ ကြက်သွန်နီ ပါးပါးလှီး၊ ဆား၊ ငံပြာရည်၊ ဟင်းခပ်မှုန့်အနည်းငယ်၊ ပုစွန်‌‌ခြောက်မှုန့်၊ ပဲကျက်မှုန့်၊ မြေပဲဆံထောင်း၊ ကြက် သွန်နီဆီချက် တို့နှင့်အတူ သံပရာရည်ညှစ်ပြီး သမအောင် ရောနယ်ပေးပါ။ အနံ့အရသာနှင့် ပြည့်စုံပြီး ဆေးဖက်ဝင်လှသည့် ယင်းတိုက်ရွက်သုပ်လေး ရပါပြီ။  

• ငါးမီးအုံးဟင်းခါး၊ ပုစွန်ခြောက်ဟင်းခါး၊ ငါးကျည်းကျပ်တိုက်ဟင်း ခါးတို့တွင်လည်း ယင်းတိုက်ရွက်ကို ခပ်ကာ ဟင်းချိုအဖြစ်လည်း ချက်သောက်နိုင်၏။ မန်ကျည်းရွက်နုလေးပါ အတူတွဲပြီး ခပ်လိုက်ပါက   ချဥ်ပြုံးပြုံး အရသာနှင့်အတူ ခံတွင်းရှင်းစေ၏။ 

• အချို့ဒေသများတွင် အရွက်များကို ခူးဆွတ်ပြီး သန့်စင်အောင်ဆေးကြောပြီးနောက် ခွက်တစ်လုံးထဲထည့်ကာ ရေနွေးပွက်ပွက်ဆူလောင်းထည့်ကာ ၅-၁၀ မိနစ်ခန့်စိမ်ပြီး ဆေးဖက်ဝင်အပင်ရေနွေးကြမ်း (Herbal Tea)  အဖြစ် သောက်သုံးလေ့ရှိကြ၏။ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ အစာမကြေခြင်းနှင့် ပူပြင်းသောရာသီဥတုတွင် "အေးမြသော သောက်စရာ” အဖြစ်   အသုံးပြု၏။  

ယင်းတိုက်ပင်၏အနှစ်သားမှာ အနက်ရောင်ရှိကာ မာကျောမှုစွမ်းရည်မြင့်ပြီး အနီရင့်ရောင်မှ အနက်ရောင်အထိရှိ သော သစ်သားများမှ အဖိုးတန်ပရိဘောဂများနှင့် တူရိယာများ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြ၏။ ၎င်းကို ကျေးရွာများတွင် အရိပ်ရသစ်ပင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး အာရှတိုက်၏ သစ်မျိုးစိတ်များနှင့်ပတ်သက်၍ သုတေသနစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးလေ့လာမှုများတွင်လည်း သတ်မှတ်ခံရသည့်အပင်မျိုးဖြစ်၏။ 

သဘာဝတရားမှပေးသည့် လက်ဆောင်မွန် ယင်းတိုက်ပင်မှ ရရှိသည့် အစိတ်အပိုင်းများကို အမြတ် တနိုး တန်ဖိုးထား ပြီး ‌ရာသီချိန်ခါနှင့်အညီ ဒေသအလိုက် မတူညီကွဲပြားသည့် ချက်ပြုတ်နည်းမျိုးစုံဖြင့် ပြင် ဆင်စားသုံးခြင်းဖြင့် ကုန်ကျ စရိတ် သက်သာစေပြီး ကျန်းမာရေးအကျိုး ကျေးဇူးကောင်းများကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်၏။ ထို့အပြင် မိမိတို့နိုင်ငံအတွက် ဂေဟစနစ်‌ ကောင်းမွန်စေရေး၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲကြွယ်ဝမှုများ ထိန်းသိမ်းရေးတို့ကို ရိုးရာယဥ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့်အညီ ထိန်းသိမ်းစေနိုင်မည်ဖြစ်၏။

ကြေးမုံငယ်