စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးပညာနှင့် နိုင်ငံတကာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး တက္ကသိုလ်များ (အပိုင်း-၄၁)
(ယခင်အပတ်မှအဆက်)
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးပညာရပ်များ သင်ကြားရာတွင် အဝေးသင်ပညာရေး၏ အခန်းကဏ္ဍ
Travel Experience – 16 The Role of Distance Learning in Agriculture
ထပ်မံပြီး စာရေးသူကြုံတွေ့ခဲ့ရသော နိုင်ငံတကာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ အသက်မွေးပညာသင်ကျောင်းများနှင့် အဆိုပါ နိုင်ငံများအတွင်းရှိ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူ၊ စိုက်ပျိုးစီးပွားရေး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများ အဝေးသင်ပညာရေးဖြင့် ပံ့ပိုး၊ သင်ကြားပေးနေမှု (Context and Strategic Significance of Distance Learning in Agriculture) အခန်းကဏ္ဍကို ဆက်လက် ဆွေးနွေးပါမည်။
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာတောင်သူလယ်သမားများအတွက် အဝေးသင်စနစ်သင်ကြားမှု၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် အရေးပါမှု
အဝေးသင်စနစ်သင်ကြားမှု၏ အခန်းကဏ္ဍ
အဝေးသင်စနစ်ကြားမှု (Distance Learning /Online Learning /E-learning) သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တိုင်းရင်းသား ညီအကို၊ မောင်နှမများရှိရာ ပြည်နယ်များ၊ ပြည်မ၊ တောင်တန်း ကျေးလက်ဒေသနေရာအနှံ့ရှိ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ အားလုံး ပါဝင်သင်ကြား၊ သင်ယူနိုင်ရေးအတွက် အရေးကြီးသောနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများသို့ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တက်ရောက်နိုင်ခွင့်မရှိသော တောင်သူလယ်သမား၊ ယာသမား၊ မွေးမြူရေးလုပ်ကိုင်နေကြသူများ၊ အစိုးရ၊ ပုဂ္ဂလိက တောင်သူ ပညာပေးဝန်ထမ်းများ (Extension workers) များနှင့် ကျောင်းသားများအတွက် အသိပညာ ရရှိနိုင်သော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။
အဓိကအခန်းကဏ္ဍများမှာ –
(က) သင်ကြား/သင်ယူမှုအခွင့်အလမ်းပေးခြင်း။ ကျေးလက်ဒေသရှိ လယ်သမားများ၊ ဗဟုသုတရယူလိုသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဘွဲ့ရသူများအတွက် တက္ကသိုလ်သို့ မသွားဘဲသင်ကြားနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးပါသည်။
(ခ) အမြဲတမ်းသင်ကြားနိုင်သောအခွင့်အလမ်း (Lifelong Learning)။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် သက်ဆိုင်သောပညာရှင်များ၊ ကုန်သည်များ၊ တောင်သူဦးကြီး၊ ဒေါ်ကြီးများအတွက် နည်းပညာအသစ်များ၊ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး (Sustainable Agriculture) စတဲ့ အသိပညာများကို အချိန်မရွေး၊ နေရာမရွေး၊ အသက်အရွယ်မရွေး သင်ယူနိုင်အောင် ကူညီပေးပါသည်။
(ဂ) သင်ကြားရေးနှင့် လူ့စွမ်းအားတည်ထောင်မှု (Capacity Building) အတွက် အထောက်အကူဖြစ်ခြင်း။ အစိုးရအဖွဲ့များ၊ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ (NGOs) များ၊ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများ၊ သုတေသနအဖွဲ့များအနေဖြင့် လယ်သမားများကို အချိန်တိုတိုအတွင်း အများအပြား သင်ကြား၊ နည်းပညာအသစ်များ ပေးနိုင်သည်။
(ဃ) နည်းပညာအသုံးပြုမှုနှင့် ဖန်တီးမှုကို အားပေးခြင်း။ တိကျသောစိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး (Precision Farming)၊ ရေသွင်းခြင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု (Irrigation Management)၊ မြေဆီလွှာသိပ္ပံ (Soil Science)၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနယ်ပယ်တွင် ဉာဏ်ရည်တု၏အခန်းကဏ္ဍ (AI in Agriculture) စတဲ့ နည်းပညာသစ်များကို အွန်လိုင်း (Online)အဝေးသင်စနစ်မှ သင်ယူနိုင်သည်။
(င) တက္ကသိုလ်၊စက်မှုနှင့်စိုက်ပျိုးမွေးမြူလယ်ယာလုပ်ငန်းများအပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှု။ ပြည်တွင်းနှင့်နိုင်ငံခြားရှိ သုတေသနပညာရှင်များ အပါအဝင်၊ ကျွမ်းကျင်သူများ၊ ကျောင်းသား၊ကျောင်းသူများ၊ လယ်သမားများအကြား ဗဟုသုတဖလှယ်ပေးနိုင်သည်။
အဝေးသင်စနစ် သင်ကြားမှုအတွက် အရေးပါမှု
ဥပမာ – ဗာဂန်နီးဂန်တက္ကသိုလ်၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ (Wageningen University & Research (WUR)
နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ ဗာဂန်နီးဂန်တက္ကသိုလ် (WUR) သည် ကမ္ဘာ့အဆင့်မြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ လယ်ယာသုတေသနနှင့် တက္ကသိုလ်ပညာ ရေးအတွက် (ကမ္ဘာ့အဆင့်-၁) နာမည်ကြီးသောတက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးပညာများကို အဝေးသင် ပညာရေး စနစ် (Distance Learning / Online Learning)ကို အထူးအကျိုးရှိအောင် အသုံးပြုနေ သော တက္ကသိုလ် တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
ဥပမာသင်ခန်းစာများ - အစားအစာလုံခြုံစိတ်ချမှုနှင့်ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှု (Food Security and Sustainability)၊ ရာသီဥတုနှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေသော စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေး (Climate-Smart Agriculture)၊ အာဟာရဓာတ်နှင့်အစားအစာစနစ် (Nutrition and Food Systems)၊ စိုက်ပျိုးစီးပွားရေးပညာ (Agribusiness/Circular Economy in Agriculture)
အကျိုးသက်ရောက်မှု
ဗာဂန်နီးဂန်တက္ကသိုလ် (WUR) ၏ အွန်လိုင်း၊ အဝေးသင်သင်တန်းများကို အီးဒီအိပ် _ဗာ ဂန်နီးဂန်အဝေးစနစ် (edX & WUR Online Platform) ဖြင့် ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ကျောင်းသား/ ကျောင်းသူများနှင့် တောင်သူလယ်သမားများ နှစ်စဉ် ဦးရေတစ်သိန်းခန့် သင်ကြားလေ့လာ နေကြပါသည်။ တောင်အမေရိက၊ အာရှ၊ အာဖရိက၊ ပစိဖိတ်ကျွန်း စသည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ကျေးလက်ဒေသနေ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ၊ ပညာသင်ယူများလည်း ခရီးသွားစရာမလိုဘဲ နယ်သာလန်နိုင်ငံမှ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေး အသိပညာများ ရယူနိုင်ပါသည်။ ဤစနစ်သည် နိုင်ငံအားလုံး အနှံ့အပြား ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေး (Sustainable Agriculture) ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် လယ်ယာနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။
စာရေးသူ၏အတွေးတစ်စ
စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးဘာသာများ အဝေးသင်သင်ကြားမှုစနစ် (Distance Learning in Agriculture) သည် တောင်သူလယ်သမားများနှင့် ကျေးလက်ဒေသနေသူများအတွက် ပညာရေးအခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနည်းပညာအသစ်များကို မြန်မြန် ပြန့်ပွားစေခြင်း၊ တက္ကသိုလ်များ၊ စက်မှုနည်းပညာ၊ ခေတ်မီ ဒီဂျစ်တယ်သင်ကြားရေးစနစ် (Digital Education) နှင့် လယ်ယာများအကြား ချိတ်ဆက်မှု တိုးမြှင့်နိုင်ခြင်း၊ နိုင်ငံတကာအဆင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး တီထွင်ဖန်တီးမှုများ (Agricultural Innovation) ကို အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခြင်း စသည်ဖြင့် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်များပညာရေးစနစ် (Open University Education System) သည် ဝေးလံခေါင်ဖျား၊ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းအားလုံးရှိ ကျေးလက်နေ လူငယ်များအထိ ပြန့်နှံ့ရောက်ရှိနေသော စနစ်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် လက်ရှိအဝေးသင်တက္ကသိုလ်၌ သင်ကြားပို့ချ၊ ဘွဲ့ပေးနေသော ဘာသာရပ်များမှာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ပညာရပ်များ မပါဝင်သေးပါ၊ ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ ဦးရေများပြားလွန်းလှသဖြင့် ကျွမ်းကျင်စွာ၊ ပညာတတ်မြောက်မှု (Skilled Education)၊ အရည်အသွေး ထိန်းချုပ်နိုင်မှု(Quality Control)နည်းပါးနေသေးသည်ဟု စာရေးသူ ထင်မြင်မိပါသည်။ ဘွဲ့ရပြီးလျှင်လည်း ဘာသာအများစုမှာ လိုအပ်လျက်ရှိသော အလုပ်အကိုင်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်မှု ရှိမနေပါ။ (Mismatch between Graduates and Employability)၊ တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်နေ့ သင်တန်းများသို့ ငွေကြေးကုန်ကြမှုများပြား၍ လူကိုယ်တိုင် မတက်ရောက်နိုင်သော အထူးသဖြင့် ကျေးလက်ဒေသ၊ ကျေးရွာများ၌ ရှိနေသော ကျောင်းသား ကျောင်းသူများကို သူတို့အတွက် လက်တွေ့အသုံးဝင်မည့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူပညာရပ်များကို အဝေးသင် ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ်ထည့်သွင်းပြီး အဝေးသင်သိပ္ပံဘာသာရပ်များ သင်ကြားသကဲ့သို့ စနေ၊ တနင်္ဂနွေနေ့ရက်များတွင် စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးသိပ္ပံများတွင် လက်တွေ့ဆင်း စသည်များပြုလုပ်၍လည်းကောင်း ကျေးလက်နေ ကျောင်းသား ကျောင်းသူများ အတွက် လယ်ယာသီးနှံ (Agronomy)၊ ဥယျာဉ်ခြံသီးနှံ (Horticulture)၊ စက်မှုလယ်ယာ (Farm Machinery)၊ ကျွဲ၊ နွား၊သိုး၊ဆိတ်၊ကြက်၊ဝက် စသည့် မွေးမြူရေး တိရစ္ဆာန်များ (Farm Animals)အကြောင်း၊ မိမိအိမ်အတွင်း အိမ်ခြံ စိုက်ပျိုးခြင်း(Home Gardening)၊ သီးနှံသစ်တော ရောနှောစိုက်ပျိုးခြင်း (Agroforestry)၊ သဘာဝ၊ စိုက်ပျိုးရေး အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်း (Ecotourism/ Agrotourism) စသည့် ပညာရပ်များ အကြောင်း ဒီဂရီ ၊ ဒီပလိုမာ ဘွဲ့သင်တန်းများ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေးနိုင်ငံဖြစ်သော အမိ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ အထောက်အကူ မဖြစ်နိုင်ပေဘူးလား ဟူ၍ စာရေးသူ အတွေးဝင်နေမိပါသည်။
(ရုံးချိန်ပြင်ပသင်ကြား ပေးရသော ဆရာဆရာမများအတွက် ဉာဏ်ပူဇော်ခ အပိုထပ်ဆောင်းချီးမြှင့်ခြင်း စသည့် အစီအစဉ်များတော့ ဆောင်ရွက်ပေးရပါမည်။ သို့မဟုတ်ပါက သင်ကြားပေးမှုမှာ စိတ်အား ထက်သန်စွာ သင်ကြားပေးမှု မရှိတော့ဘဲ၊ လက်တွေ့မပါတော့ဘဲ အလွက်ကျက် စာသင်စနစ်ကို ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်ကိုလည်း သတိထားရပါမည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ချမှတ်ကျင့်သုံးနေသော လူစွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုးမှု ပညာပေးရေးသင်တန်းများသည် သင်ကြားသူ ဆရာ/ဆရာမများအတွက် သင်တန်းကြေးဝင်ငွေ၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း တရားဝင်ရနေပါသည်။ ဤစနစ်ကိုမှီငြမ်းဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။ )
၂၀၂၆-ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်း စာရေးသူတို့ ရွှေရောင်လွင်ပြင်အဖွဲ့နှင့် သန်လျင်သမဝါယမတက္ကသိုလ်တို့ ပူးတွဲဖွင့်လှစ်မည်ဖြစ်သော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး သင်တန်း အမှတ်စဉ် ၁ မှာ တက်ရောက်လိုသူ များပြားလျက်ရှိပြီး အရည်အသွေး ထိန်းချုပ်လို၍ သင်တန်းတစ်ခုလျှင် သင်တန်းသား သင်တန်းသူ ၅၀ ဦး သာဖွင့်လှစ်ပြီး အမှတ်စဉ် ၂ ကို ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ရန်စီစဉ်နေပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အစိုးရ/ပုဂ္ဂလိကပူးတွဲ ဆောင်ရွက်မှု (PPP-Public Private Partnerships) ကိုလည်း အကောင်အထည်ဖော်ပြီး ဖြစ်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ အစီအစဉ်များကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေး တက္ကသိုလ်၊ သိပ္ပံများ (Agricultural Universities/Colleges/ Institutes) နှင့်ပုဂ္ဂလိက ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ (Local/International Non-Government Organizations)၊ ကုမ္ပဏီ/လုပ်ငန်းများ (Agricultural Companies/Enterprises)၊ အငြိမ်းစား စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးပညာရှင်၊ အငြိမ်းစားဆရာ ဆရာမကြီးများ (Retired Agricultural Scientists/Teachers) ပူးတွဲဖွင့်လှစ်ခြင်းဖြင့် အားလုံးအဆင်ပြေသော အစီအစဉ် (Win-Win Situation Program)ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း အကြံပြုတင်ပြလိုက်ရပါသည်။
ဒေါက်တာမျိုးကြွယ်
(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်)