သဘာဝကပေး အစာနှင့်ဆေး ၊ ပဲနံ့သာပင်

ပဲနံ့သာဟူသည်မှာ လေးညှင်းပွင့်နှင့်တူသော ဆေးဖက်ဝင်အပင်တဖြစ်လဲ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်ပင် တစ်မျိုး ဖြစ်၏။ ယင်း၏ မေပယ်ရည်ကဲ့သို့ မွှေးရနံ့နှင့်အတူ အခွံမာ သီးကဲ့သို့အနည်းငယ်ခါးသက်သော အရသာကြောင့် လူသိများပြီး အိန္ဒိယ ဟင်းလျာများ၊ အာလူးမီသီကဲ့သို့သော ဟင်းလျာများ၊ သရက်သီး၊ သံပရာသီးသနပ်ကဲ့သို့သော အချဥ်တည်ခြင်းများတွင် ဟင်းခတ်အမွှေး အကြိုင်အဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ ကမ္ဘာ တစ်ဝန်းတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ်နှင့် နှစ်ပေါင်းထောင်ချီကြာ ရိုးရာတိုင်းရင်းဆေးတစ်ခုအဖြစ် ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုသည့် ထင်ရှားသော သမိုင်းကြောင်းရှိ၏။

ပဲနံ့သာပင်ကို မေထီပင်၊ မီသီပင် Methi ဟု လူသိများပြီး အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ fenugreek ဟု  ခေါ်ဆိုကြသကဲ့ သို့ greek hay နှင့် greek clover ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြ၏။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ  Trigonella foenum-graecum  ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပဲမျိုးရင်းဝင်  Fabaceae တွင် ပါဝင်၏။ ပဲနံ့သာပင်၏ မူလဖြစ်ထွန်းရာဒေသမှာ  ဥရောပ အရှေ့တောင်ဒေသ၊ မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တို့တွင်  စတင်ဖြစ်ထွန်းသော်လည်း ရှေးခေတ်ကာလကတည်းက ပဲနံ့သာပင်ကို စိုက်ပျိုးခဲ့မှုကြောင့် ၎င်း၏ သဘာဝအလျောက် မူလအစကို အတိအကျ သိရှိနိုင်ရန် မလွယ်ကူ လှပေ။ ပဲနံ့သာပင်သည် အလွန်ရှေးကျသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အထက်ပါဒေသများတွင် ထောင်စုနှစ်များစွာ ကတည်းက စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု အစားအစာများ ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ခြင်းနှင့် ရိုးရာ တိုင်းရင်းဆေး ပညာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်ကို  အစောပိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရှိရ၏။ ဘီစီ ၄၀၀၀ ကတည်း က ပဲနံ့သာပင်ကို စိုက်ပျိုး ခဲ့ပြီး အီဂျစ်သင်္ချိုင်းများတွင် အစေ့များကို တွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး ရောမနှင့် ဂရိလူမျိုးများက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ဆို၏။ ယခုအခါ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ပဲနံ့သာပင်ကို စိုက်ပျိုးလာကြပြီး အိန္ဒိယသည် အကြီးဆုံးထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံဖြစ်လာကာ အိန္ဒိယ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်အာဖရိကနိုင်ငံများ၏  အစားအစာများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာ ကြ၏။

ပဲနံ့သာပင်သည်    အပင်အမြင့် ၄၀ မှ ၈၀ စင်တီမီတာအထိ ကြီးထွားမြင့်မားနိုင်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ အကိုင်း အခက်များ ဖြာထွက်သည့် တစ်နှစ်ခံအပင်မျိုးဖြစ်၏။ အရွက်များသည် အရွက်သုံးရွက်ရှိပြီး အစိမ်းရောင်ဖျော့ဖျော့ရှိကာ တစ်လှည့်စီထွက် ၏။ အရွက်များသည် ဘဲဥပုံဖြစ်ပြီး ၅ စင်တီမီတာရှည်ကာ အောက်ဘက်မျက်နှာပြင်တွင် အမွှေးများရှိ၏။ ပန်း ပွင့်များသည် အဖြူရောင်၊ သံပုရာဝါရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်ပြာရောင်ရှိပြီး  အရွက်၏ အရင်း ပိုင်းမှ ဖူးပွင့်လာ၏။ အသီးများသည် ၂ မှ ၁၀ စင်တီမီတာထိအရှည်ရှိပြီး ပါးလွှာကာ ချွန်ထက်ပြီး ဖြောင့်တန်း သော ပုံသဏ္ဍာန် သို့မဟုတ် တံစဉ်ပုံသဏ္ဍာန်အနည်းငယ် ကွေးကောက် သော အသီးတောင့်များ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အစေ့ ၁၀ မှ ၂၀ ခန့် ပါရှိ၏။ အစေ့များသည် ၆ မှ ၈ မီလီမီတာရှည်ပြီး ဘဲဥပုံ သို့မဟုတ် စတုရန်းပုံသဏ္ဍာန်ဖြစ်ကာ အစိမ်းရောင်၊ သံလွင်စိမ်းရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင်ရှိပြီး အနံ့ပြင်း၏။

ပဲနံ့သာစေ့ ၁၀၀ ဂရမ်တွင် အစာစွမ်းအင် ၃၂၃ ကယ်လိုရီခန့်၊ ပရိုတင်း ၂၃ ဂရမ်၊ အမျှင်ဓာတ်မြင့်မားစွာ ပါဝင်သည့် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ၅၈ ဂရမ်၊ အဆီ ၆ ဒဿမ၄ ဂရမ်နှင့် ရေဓာတ်တို့ပါဝင်ပြီး သံဓာတ်၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်၊ ကယ်လ်စီယမ်၊ ဖော့စ်ဖရပ်စ်၊ ဇင့်နှင့် ပိုတက်စီယမ်ကဲ့သို့သော သတ္တုဓာတ်များပါဝင်၏။ ထို့အပြင် ဗီတာမင်ဘီဝမ်း၊ ဘီတူး၊ ဘီသရီးနှင့် ဘီစစ်တို့အပြင် ဗီတာမင်စီလည်း ကြွယ်ဝစွာပါဝင်၏။ 

ပဲနံ့သာပင်ပေါက် (Microgreen plant) ကို မေထီ (သို့မဟုတ်) မီသီဟု လူသိများပြီး ယင်း ၁၀၀ ဂရမ်တွင် အစာစွမ်းအင် ၃၅ မှ ၄၉ ကယ်လိုရီခန့်၊ ပရိုတင်း ၄ မှ ၄ ဒသမ၈ ဂရမ်ခန့်၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ၆ မှ ၇ ဂရမ်ခန့်၊ အမျှင်ဓာတ် သည်  ၃ မှ ၃ ဒဿမ ၆ ဂရမ်ခန့်နှင့်အတူ အဆီဓာတ်  သုည ဒဿမ ၉ ဂရမ်ခန့်တို့ ပါဝင်၏။  သတ္တုဓာတ်များအနေဖြင့် ခန္ဓာကိုယ် အရိုး၊ သွေးနှင့် အရည်မျှတမှုအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော သံဓာတ်၊ ကယ်လ်စီယမ်၊ ပိုတက်စီယမ်၊ မဂ္ဂနီ ဆီယမ်၊ ဖော့စဖရပ်စ်နှင့် ဇင့်တို့ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်၏။ ဗီတာမင်များအနေဖြင့် အမြင်အာရုံအတွက် ဗီတာမင်အေ၊ ဗီတာမင်ဘီ၊ ဘီတူးနှင့် ဘီသရီးတို့နှင့်ကိုယ်ခံစွမ်း အားအတွက် ဗီတာမင်စီတို့ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်၏။ ထို့အပြင် ဓာတ်တိုး ဆန့်ကျင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ဖီနောလစ်အက်ဆစ်များလည်း ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်၏။

• ပဲနံ့သာစေ့နှင့် အပင်ပေါက်တွင်ပါဝင်သည့်အမျှင်ဓာတ်သည် အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးနှင့် ပုံမှန်လည်ပတ်မှုကို အထောက်အကူပြုခြင်း၊ အစာခြေစနစ်ကို အထောက် အကူပြုခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ပိုမိုကောင်းမွန် အောင် ထိန်းချုပ်နိုင်စေပြီး ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်စေမှုကို ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်စွမ်း ရှိ၏။

• ပိုတက်စီယမ်သည် သွေးအတွင်းရှိ မကောင်းသောကိုလက်စထရောများကို လျှော့ချပေးခြင်းနှင့် သွေး ပေါင်ချိန်ကို မျှခြေဖြစ်စေရန် ကူညီပေး၏။ 

• ပဲနံ့သာစေ့တွင် ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းများနှင့် ထရိုင်ဂိုနယ်လင်းကဲ့သို့သော ဒြပ်ပေါင်းများ ပါဝင်ခြင်းကြောင့် ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းနာ ကျင်ခြင်း၊ အဆစ်အမြစ်နာကျင်ခြင်းနှင့် အမျိုးသမီးများ ဓမ္မတာလာစဥ် နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း တို့ကို ဆန့်ကျင်နိုင်စွမ်း၊ ကြွက်သားများကို ကျန်းမာစေခြင်း၊ အာရုံကြောစနစ်ကို အား ကောင်းစေခြင်းတို့ကို အထောက် အကူပြု၏။

• ပဲနံ့သာစေ့တွင် ပါဝင်သည့် တက်စတိုစတီရုန်းသည် ကျားဟော်မုန်းပမာဏကို မြင့်တက်စေပြီး ကာမအားကို တိုးပွားစေသည့်အတွက် အိမ်ထောင်ရှင် အမျိုးသားများ မျိုးဆက်ပွားမှုကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုစေ၏။ 

• ပဲနံ့သာစေ့သည် နို့တိုက်မိခင်များ နို့ထွက်အားကောင်းစေရန် အထောက်အကူပြု၏။

• ပဲနံ့သာစေ့နှင့် အပင်ပေါက်တို့တွင် အင်တီအောက်ဆီးဒင့်များနှင့် ဗီတာမင်စီတို့ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ခြင်းကြောင့် အရေပြားကျန်းမာစေခြင်း၊ ကော်လာဂျင်ကိုအထောက်အကူပြုသည့်အတွက် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းကို လျော့ကျစေနိုင် ၏။ 

• အိမ်တိုင်း၏ စားဖိုဆောင်တွင် ပဲနံ့သာစေ့နှင့် ပဲနံ့သာပင်ပေါက်ကို ဟင်းလျာများ စီမံချက်ပြုတ်သည့်အခါတိုင်း  ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ်လည်း ထည့်သွင်းအသုံးပြုလေ့ရှိတတ်ကြ၏။

• အသား၊ငါးဟင်းလျာများချက်ပြုတ်ရာတွင် မွှေးကြိုင်သောဟင်းရနံ့ရစေရန် ထည့်သွင်းအသုံးပြုရသော မဆလာမှုန့် ပြုလုပ်သည့်အခါ ထည့်သွင်းရသည့်ပါဝင်ပစ္စည်းများထဲတွင် နံနံစေ့၊ ဇီယာစေ့၊ ဖာလာစေ့၊ လေးညှင်းပွင့်၊ ငရုတ် ကောင်းနှင့် သစ်ကြံပိုးခေါက်၊ နနွင်း၊ ကရဝေးရွက်နှင့် စမုန်ဖြူမှုန့်တို့ အပါအဝင် ပဲနံ့သာစေ့လည်းပါဝင်၏။

• လတ်ဆတ်သော မေထီရွက်များကို အာလူးနှင့်အတူ ရောကြော်ထားသောဟင်းများ၊ အရည်သောက်ဟင်းများနှင့် ချာပါတီတို့ချက်ပြုတ်ပြင် ဆင်ရာတွင် အသုံးပြုကြ၏။

• ပဲနံ့သာပင်ပေါက်များကို အသုပ်များ သုပ်စားခြင်း၊ ဟင်းရည်သောက်များတွင် ထည့်သွင်းချက်ပြုတ်ခြင်း၊ အကြော်များတွင် ထည့်သွင်းချက် ပြုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်စားသုံးကြ၏။

• အခြောက်လှန်းထားသော ပဲနံ့သာရွက်များ (Kasuri Methi) ကို မုန့်နှင့် ဟင်းလျာများတွင်ထည့်သွင်း ချက် ပြုတ်လျှင် အလွန်ကောင်းမွန်၏။ 

• ပဲနံ့သာစေ့ရေနွေးကြမ်းပြုလုပ်ရန်အတွက် အိုးတစ်လုံးထဲ ရေ ၂ ခွက်ထည့်ပြီး ရေဆေးထားသော ပဲစေ့ လက်ဖက်စား ဇွန်း ၁ ဇွန်းခန့်ကို မီးအသင့်အတင့်ဖြင့် ၁၀ မိနစ်မှ ၂၀ မိနစ်ခန့် ပြုတ်ပြီးနောက် အရည်စစ်ယူထားပါ။ သောက်ခါနီးအချိန်တွင် အရသာအတွက် ပျားရည်၊ သံပုရာသီး သို့မဟုတ် နို့ ရောစပ်ပြီး အပူ/အအေး စိတ်ကြိုက် သောက်သုံးနိုင်၏။

 သဘာ၀တရားမှပေးသည့် လက် ဆောင်မွန် ပဲနံ့သာပင်မှ ရရှိသည့် အစိတ်အပိုင်းများကို အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထားပြီး ‌ရာသီချိန်ခါနှင့်အညီ ဒေသအလိုက် မတူညီကွဲပြားသည့် ချက်ပြုတ်နည်းမျိုးစုံဖြင့် ပြင်ဆင်စားသုံးခြင်းဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် သက် သာစေပြီး ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေး ဇူးကောင်းများကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်၏။ ထို့အပြင် မိမိတို့နိုင်ငံအတွက် ဂေဟစနစ်‌ ကောင်းမွန်စေရေး၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲကြွယ်ဝမှုများကို ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာယဥ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ထိန်းသိမ်းစေနိုင်မည် ဖြစ်၏။

ကြေးမုံငယ်