သဘာဝကပေး အစာနှင့်ဆေး

ဖော့ပင်ကို သစ်ဖူးပင်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုတတ်ကြပြီး ယင်း၏ အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Snowflake tree နှင့် White-head tree ဟု  ခေါ်ဆိုကြပြီး   ရုက္ခဗေဒအမည် မှာ Trevesia palmata ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဂျင်ဆင်းမျိုးရင်းဝင် Araliaceae တွင် ပါဝင်၏။  ဖော့ပင်သည် ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း၊ တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင် အာရှဒေသတို့တွင် မူရင်းစတင် ဖြစ်ထွန်းပေါက်ရောက်ခြင်း ဖြစ်၏။ ဖော့ပင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ တွင် မူရင်းဒေသဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် နီပေါလ်၊ အိန္ဒိယနှင့် ဘူတန်မှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နှင့် တရုတ် နိုင်ငံတောင်ပိုင်းအထိ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်၏။  

ဖော့ပင်သည် အမြဲစိမ်းသစ်တောများအောက်တွင် ကောင်းစွာပေါက် ရောက်ပြီး ချောင်းများအနီး သို့မ ဟုတ် စိုစွတ်သောနေရာများတွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိ၏။ ၎င်း၏ ကြီးမားသော၊ ထူးခြားသော နှင်းပွင့်ပုံသဏ္ဍာန် အရွက်များ ကြောင့် အာရှဒေသသည် မူရင်းဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အထူးသဖြင့် အပူလျော့ပိုင်းဥယျာဉ်များတွင် စိုက်ပျိုးလာကြ၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖော့ဖူး "Hpaw-bu" ဟူသော ဒေသအမည်ဖြင့် လူသိများပြီး ပဲခူး၊ ရန်ကုန်၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ ချင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင်  ပေါက်ရောက်ပြီး အထူးသဖြင့် မဲခေါင်ဒေသတွင် စားသုံးကြသော သဘာဝ အပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ယင်း၏ ပရိုတင်းဓာတ် မြင့်မားမှုနှင့် ဆေးဖက်ဝင် ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် လူသိများ၏။

ဖော့ပင်သည် ဝါးတစ်ပြန်ခွဲခန့်အမြင့်အထိ ရှင်သန်ကြီးထွားနိုင်ပြီး သင်္ဘောပင်နှင့် ဆင်တူပြီး အပင်မှာကိုင်းဖြာခြင်းမရှိပေ။ ပင်စည်တွင် အညိုရောင်အမွှေးများနှင့် မာကြောသည့်ဆူးများဖုံးလွှမ်းနေ၏။ အရွက်များမှာ ကြီးမားပြီး လက်ဝါးပုံသဏ္ဍာန်ရှိကာ ရွက်ထီးဖြစ်ပြီး ရွက်လွှဲထွက်၏။ ရွက်ကြောဖြာပြီး ရွက်နားတွင် လွှသွားပုံဖြစ်၏။ အပင် ၏ ထိပ်ဖျားအကိုင်းကြားမှ ပန်းခိုင်လေးများ အစုလိုက်ထွက်ပြီး ပန်းပွင့်များမှာ စိမ်းဝါရောင်ရှိ၏။ 

ဖော့ပင်မှ ပန်းဖူးနှင့် အပွင့်များသည် အာဟာရဓာတ်ကြွယ်ဝ သောဟင်းသီးဟင်းရွက်ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာမှုအရ ဖော်ပြထား၏။ ပန်း ဖူးနှင့် အပွင့် ၁၀၀ ဂရမ်တွင် ပရိုတင်းဓာတ်၏  အရင်းအမြစ်ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ပြီး  ၂၀ ဒဿမ ၂၅ ရာခိုင် နှုန်းမှသည် ၄၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်၊  ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ၇ ဒဿမ ၆၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်၊ ဖလေဗာနွိုက်နှင့် ဖီနောလ်တို့အပါအဝင် ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင် ပစ္စည်းများ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်၏။

ဖော့ပင်ကို နှင်းပွင့်သစ်ပင်အဖြစ် လူသိများပြီး ရိုးရာအာရှဆေးပညာတွင်အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်း နာကျင် ခြင်း၊ အရိုးကျိုးခြင်း၊  ဒဏ်ရာများကို ကုသရန်နှင့် အရေပြားအနာများအတွက် အနာကျက်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ ဆေးဝါးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ ၎င်း၏ ရောင်ရမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်နိုင်စွမ်း၊ ဓာတ်တိုးခြင်းကိုဆန့်ကျင်နိုင်စွမ်း၊ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းညှိပေးနိုင်စွမ်း၊ ကင်ဆာရောဂါကို ဆန့်ကျင်နိုင်စွမ်းနှင့် ဘက်တီးရီးယားများကို သေစေ နိုင်စွမ်း ဂုဏ်သတ္တိများရှိ၏။ 

• အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနှင့် မလေးရှားတစ်ဝှမ်းရှိ ရိုးရာကုထုံးပညာရပ်များအရ အပင်၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးကို ဖျားနာခြင်း၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ သွေး တိုးရောဂါတို့အတွက် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ 

• လာအိုတွင် ဖော့ပင်၏ အမြစ်နှင့် ပင်စည်၏ ပြုတ်ရည်ကို မီးဖွားပြီးနောက် ပြန်လည် အင်အားပြည့်ဖြိုး ကောင်းမွန် လာစေရန်၊ သားအိမ်ကျုံ့ခြင်းကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် နို့ထွက်အားကောင်းစေရန်  အသုံးပြုကြ၏။ 

• အရွက်များကို ဗိုက်အောင့်ခြင်းဝေဒနာအတွက် ကုသရန် ဆေးအဖြစ်အသုံးပြုကြ၏။ 

• အမြစ်နှင့် အရွက်များကို အထွေ ထွေ အားဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ 

• အပင်၏အရွက်များ၊ အမြစ်များ၊ ပင်စည်များနှင့် အသီးများ၏ ပြုတ်ရည်များနှင့် အုံဆေးများ အပါအဝင် အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အစာအိမ်ရောဂါများကို ကုသရာ တွင် အသုံးပြုကြ၏။ 

• ရိုးရာတိုင်းရင်းဆေးပညာရပ်အရ အရွက်များနှင့် အသီးများတွင် အဓိက အားဖြင့် triterpenoid saponins နှင့် polyphenols များ မြင့်မားစွာပါဝင်မှုကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အပူကို လျှော့ချရန်၊ နို့ထွက်အားကောင်းစေရန်နှင့် အရေပြားပြဿနာများကို ကုသရန်အတွက် အသုံးပြုကြ၏။

• ဖော့ပင်သည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဆန့်ကျင်နိုင်စွမ်းရှိပြီး အထူး သဖြင့် အရိုးကင်ဆာဆဲလ်နှင့် အစာ အိမ်ကင်ဆာ ဆဲလ်များ၏ ကြီးထွားမှုကို ဟန့်တားပေး၏။

• ဖော့ပင်၏အစိတ်အပိုင်းများကို အရိုးနှင့် အဆစ်တစ်ရှူးများတွင် ဆဲလ် များရောင်ရမ်းမှုကို သိသိသာသာ လျှော့ချ ပေးသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။

• ဖော့ပင်သည် အပင်များတွင် ရောဂါဖြစ်စေသော မှိုများကို တိုက်ဖျက်နိုင်သည့် အလားအလာကောင်းများရှိပြီး အပင်ပိုးသတ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။

• ဖော့ပင်၏ အဖူးများ၊ ပန်းပွင့်များနှင့် အရွက်နုများကို စားသုံးကြပြီး ပန်းပွင့်များကို ၎င်းတို့၏ ထူးခြား သော အရသာအတွက် ဟင်းလျာများတွင် မကြာခဏ ချက်ပြုတ်စားသုံးကြ၏။ ဖော့ဖူးနှင့် ပန်းပွင့်များတွင် အမွှေးအမျှင် အနည်းငယ်ရှိပြီး  ခါးဆိမ့်သောအရသာရှိသည့်အတွက် ဆားနှင့်နယ်ကာ ရေဖြင့်သေချာဆေးကြောပြီးမှသာ ဟင်းလျာများကို ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်တို့မြှုပ်အဖြစ် စားသုံးသင့်၏။

• ဖော့ပင်၏ အဖူးများ၊ ပန်းပွင့်များကို ရေနွေးဖျောပြီးလျှင်  ခရမ်းချဥ်သီးပန်ထွေဖျော်၊ ပဲပုပ်ထောင်း၊ ပဲပုပ်ချက်၊ ခရမ်းချဉ်သီးငပိချက်၊ ငပိသုပ်၊ ငပိထောင်း သံပရာရည်ဆမ်း၊ ငပိရည်ကျိုဖျော်တို့နှင့် တွဲဖက်ပြီး တို့စရာအဖြစ် စားသုံးကြ၏။

• ဖော့ပင်၏ အဖူးများ၊ ပန်းပွင့်များကို ရေနွေးဖျောပြီးလျှင် ရေစစ်ထားပါ။ ငရုတ်သီးစိမ်းနှင့် ကြက်သွန်ဖြူတို့ကိုလည်း မီးဖုတ်ပြီး မညက်တညက်ထောင်းပါ။ ပြီးလျှင် ပုစွန် ခြောက်/ငါးခြောက်/အသားခြောက်ဖုတ်/ငါးကြော် အနည်းငယ် ထည့်ထောင်းပါ။ ပြီးလျှင် ရေနွေးဖျောထားသော ဖော့ဖူးများကို ထည့်ပါ။ အရသာအတွက် ဆားနှင့် ဟင်းခတ်မှုန့် တို့ကိုပါ ထည့်ထောင်းပါ။ ခါးဆိမ့်သက်စပ်မွှေးအရသာနှင့် ဖော့ဖူးထောင်းလေးရပါပြီ။ ထမင်းဖြူနှင့် တွဲဖက် စားသုံးနိုင်သကဲ့သို့ ရေနွေး ကြမ်းပူပူလေးနှင့်လည်း တွဲဖက်စားသုံးနိုင်၏။

• ရေနွေးဖျောထားပြီးသော ဖော့ဖူးများ၊ ပန်းပွင့်လေးများကို မုန်ညင်းချဥ်၊ နှစ်သက်ရာ အသားတစ်မျိုးမျိုးနှင့် ရောပြီး ကြော်စားလျှင်လည်း အလွန် ခံတွင်းရှင်းလှပေ၏။

• အချို့ကလည်း ဖော့ဖူးလေးများကို အခြားသော ဟင်းရွက်စုံများနှင့်ရောကာ ဆန်လှော်ဟင်းအဖြစ်လည်း ချက်စားကြ၏။ 

• အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံဒေသများတွင် ဖော့ပင်၏ အဖူးများ၊ ပန်းပွင့်နှင့် ရွက်နုလေးများကို ဟင်းသီးဟင်း ရွက်အဖြစ် စားသုံးကြပြီး တစ်ခါ တစ်ရံတွင် အဆာပြေစားစရာအဖြစ်လည်း ပြုလုပ်စားသုံးကြ၏။

• အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း မီဇိုရမ်ဒေသနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ပန်း ပွင့်များ၊ အဖူးများနှင့် အညွန့်များကို ရိုးရာ အစားအစာများတွင် ဟင်းချိုများ၊ ချဥ်ငံစပ်ဟင်းလျာများ သို့မဟုတ် အသုပ်များ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြ၏။

သဘာ၀တရားမှပေးသည့် လက်ဆောင်မွန် ဖော့ပင်မှ ရရှိသည့် အစိတ်အပိုင်းများကို အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထားပြီး ‌ရာသီချိန်ခါနှင့်အညီ ဒေသအလိုက် မတူညီကွဲပြားသည့် ချက်ပြုတ်နည်းမျိုးစုံဖြင့် ပြင်ဆင်စားသုံးခြင်းဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် သက် သာစေပြီး ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေး ဇူးကောင်းများကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်၏။ ထို့အပြင် မိမိတို့နိုင်ငံ အတွက် ဂေဟစနစ်‌ ကောင်းမွန်စေရေး၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲကြွယ်ဝမှုများကို ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာယဥ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ထိန်းသိမ်းစေနိုင်မည် ဖြစ်၏။

ကြေးမုံငယ်